Cà phê khéo dùng mới tốt

Dùng cà phê để tỉnh táo với cặp mắt mở thao láo chỉ là sự đánh lừa, thực chất cơ thể vẫn mệt mỏi.

Cà phê là thức uống phổ biến ở nước ta. Để có cà phê bột, người ta đem rang hạt của quả cà phê rồi xay nhuyễn, ngày nay còn có loại được chế biến thành bột tan trong nước. Trong quá trình rang, một lượng nước bay hơi (khoảng 18%), đường có trong hạt bị caramel hóa làm hạt cà phê sậm màu thành nâu đen; đồng thời, sự biến đổi hóa học làm cà phê có mùi vị rất đặc biệt mà nhiều người mô tả là quyến rũ.
Gây hưng phấn, tạo sảng khoái
Người uống cà phê không những được thưởng thức mùi vị thơm, gây sảng khoái mà còn được kích thích hoạt động trí óc. Tác dụng gây hưng phấn của cà phê là do chứa các hợp chất mà thành phần cơ bản là caffein, với hàm lượng khoảng 0,7%-2%. Caffein là chất có tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ương, làm cho tỉnh táo, kích thích khả năng làm việc, nhất là làm việc bằng trí óc, tăng cường hoạt động cơ và sự phối hợp hoạt động.
Ai quen uống cà phê cũng thấy phấn chấn khi có một ly vào buổi sáng. Để đối phó cơn buồn ngủ khi cần làm việc đêm, một ly cà phê đen đậm đối với nhiều người được xem là biện pháp hiệu quả.
Caffein cũng là thành phần của nhiều thuốc trị cảm, đau nhức, giúp tăng cường tác dụng giảm đau của paracetamol, aspirin hoặc làm giảm tác dụng gây buồn ngủ của thuốc kháng histamin trị dị ứng.
Những điều bất lợi
Uống cà phê cũng có những bất lợi. Caffein có tác dụng trên hệ thần kinh trung ương và cả trên tim mạch. Vì vậy, ở một số người, uống cà phê sẽ làm tim đập nhanh hơn, nhức đầu, run tay, cảm thấy bất an. Vì thế, những người bị rối loạn tim mạch nên cẩn thận, nếu thấy bị ảnh hưởng xấu thì không nên uống cà phê.

 

Uống cà phê với liều lượng vừa phải là tốt nhất Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Caffein có tác dụng lợi tiểu. Nếu uống cà phê ban đêm, ngoài việc khó ngủ do bị kích thích lại phải thức giấc đi tiểu do tác dụng lợi tiểu của caffein. Do tác dụng kích thích làm cho tỉnh táo của caffein, nên uống cà phê vào ban ngày mà buổi sáng là tốt nhất. Do cà phê chứa caffein - chất được xem là thuốc nên uống với liều lượng vừa phải là tốt nhất. Mỗi ngày uống 1 tách (khoảng 200 ml) là tốt, nhiều hơn thì chỉ nên 2-3 tách chia đều sáng, chiều.
Có người thích uống cà phê không đường, sữa để tận hưởng vị đắng và mùi vị đặc biệt của nó. Ngược lại, có người thích uống cà phê với đường hoặc sữa. Cách nào cũng tốt cả, miễn sao phù hợp với điều kiện của mình. Chẳng hạn, người bị bệnh đái tháo đường nếu uống cà phê không hoặc với đường nhân tạo (như aspartame) thì rất tốt; người đang cần nhiều năng lượng thì nên uống cà phê với đường hoặc sữa.
Caffein có thể gây tương tác với một số dược phẩm như làm mất tác dụng của thuốc an thần gây ngủ. Một số kháng sinh fluoroquinolon (như ofloxacin) uống chung với cà phê sẽ làm tăng tác dụng kích thích quá đáng của caffein (làm tim đập nhanh, khó chịu, mệt - khiến có người lầm tưởng là bị ngộ độc). Vì vậy, nên tránh uống cà phê chung với thuốc.
Do không tổ chức việc học tập, nghỉ ngơi hợp lý nên một số bạn trẻ gần tới ngày thi mới học dồn, học nén và uống cà phê thật đậm, mong có sự tỉnh táo để thức đêm “gạo” bài. Nên lưu ý rằng mệt mỏi, buồn ngủ là dấu hiệu cần thiết cho biết cơ thể cần nghỉ ngơi, ngủ đủ. Dùng cà phê để tỉnh táo với cặp mắt mở thao láo chỉ là sự đánh lừa, thực chất cơ thể vẫn mệt mỏi. Dùng cà phê để thức đêm nếu lâu dài rất có hại cho sức khỏe, nhất là với trí não. Vì vậy, các bạn trẻ không nên lạm dụng cà phê để thức đêm học thi trong thời gian dài.
Coi chừng các chất độc hại
Cà phê hấp dẫn người uống không chỉ vì tác dụng của caffein mà còn do có mùi vị đặc biệt. Không ít người bán cà phê đã thêm các chất, hương liệu trong quá trình chế biến (cà phê thật thì ít mà bột bắp rang trộn vào thì nhiều) để tạo nên vị đắng, bọt nhiều, có mùi vị đặc biệt nhằm hấp dẫn người uống. Những thứ ấy có thể gây hại.
Nhiều người uống cà phê chỉ cảm thấy ngon khi có vị rất đắng. Do vậy, có quán đã dùng thuốc ký ninh (quinine) trộn vào cà phê để tạo đắng. Quinine là thuốc trị sốt rét, nhiều người đã dùng để tự tử (diễn viên Lê Công Tuấn Anh nổi tiếng trước đây là một nạn nhân) vì khoảng trị liệu rất hẹp, liều trị liệu và liều độc rất gần nhau, quá liều một chút là gây tử vong. Thế mà nhiều kẻ lại dùng quinine pha vào cà phê để tăng vị đắng hấp dẫn!Có quán đã trộn hóa chất sodium lauryl sulfate vào cà phê để giúp tạo nhiều bọt. Khổ nỗi, đây là hóa chất sử dụng trong ngành dược làm tá dược nhũ hóa nhưng hiếm dùng và phải dùng thật đúng liều. Sodium lauryl sulfate là chất độc nếu dùng quá liều (được xác định tử liều LD50 - liều làm chết 50% số chuột thí nghiệm là 1 g/kg chuột). Nếu dùng chất độc hại này cho vào cà phê thì thật nguy hiểm vì người ta có thể dùng hóa chất công nghiệp lẫn vô số tạp chất độc và liều dùng thì vô chừng.
Caffein có tác dụng kích thích, làm tăng tiết axít dịch vị. Vì vậy, nên tránh uống cà phê lúc bụng rỗng để bảo vệ niêm mạc dạ dày. Uống cà phê vào buổi sáng mà không ăn điểm tâm cũng có thể gây hại cho sức khỏe.

Những ai nên tránh xa với dưa, cà muối?

Dưa, cà muối là những món ăn được ưa chuộng trong những ngày hè oi bức. Tuy nhiên, những món “khoái khẩu” này có thể trở thành “thủ phạm” gây hại cho sức khỏe nếu không biết sử dụng đúng cách.

Nguy cơ độc hại khi chưa đủ độ “chín”
ThS.BS Lê Thị Hải, nguyên Giám đốc Trung tâm Khám - Tư vấn dinh dưỡng (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) cho biết, muối dưa hay muối cà theo cách làm truyền thống là quá trình lên men lactic do vi khuẩn lactic có trong tự nhiên phát triển. Nhờ có men nên dưa muối và cà muối có tác dụng kích thích tiêu hóa. Tuy nhiên, việc ăn dưa, cà muối khi chưa đủ độ “chín” sẽ gây tác dụng phụ, tức là không tốt cho sức khỏe của người dùng.
Theo ThS.BS Lê Thị Hải, khi mới muối, dưa, cà thường có sự biến đổi Nitrat thành Nitrit. Nitrat là chất tồn dư trong rau, củ do được bón phân urê hoặc do hút từ đất có nitrat cao. Trong vài ngày đầu khi mới muối (khoảng 2- 3 ngày), hàm lượng Nitrit tăng lên do quá trình vi sinh khử Nitrat, sau đó sẽ giảm dần và mất hẳn khi dưa đã chua vàng. Do vậy, nếu dưa chưa đủ độ chua, nghĩa là hàm lượng Nitrit còn cao sẽ có nguy cơ gây hại. Cụ thể, khi Nitrit vào trong cơ thể sẽ tác dụng với amin bậc hai có trong một số thức ăn như tôm, cá, mắm tôm... sẽ tạo thành hợp chất Nitrozamin có nguy cơ gây ung thư.

 

Còn theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên cán bộ Viện Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm (Đại học Bách Khoa Hà Nội), cà, dưa muối sẽ không mang tính độc hại nếu đảm bảo được các yếu tố về vệ sinh an toàn thực phẩm và được ăn đúng thời điểm.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh phân tích: Dưa, cà muối chỉ độc trong một số trường hợp như cà hay rau dùng để muối dưa vẫn còn tồn đọng dư lượng các loại hóa chất độc hại như thuốc trừ sâu hoặc thuốc kích thích tăng trưởng. Bên cạnh đó, trong khi muối dưa, cà để bán, nhiều người còn sử dụng các chất phụ gia để chống ủng, thối (ví dụ Sorbat natri hoặc Sorbat kali). Việc lạm dụng các chất phụ gia này trong một thời gian dài sẽ gây hại cho sức khỏe người dùng.
Nên muối dưa, cà bằng vại gốm, sành
Ngoài việc dưa, cà muối có thể gây độc cho cơ thể khi bị nhiễm các loại thuốc bảo vệ thực vật, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh khuyến cáo, tuyệt đối không ăn dưa, cà được muối trong các thùng đựng sơn. “Đa phần các thùng đựng sơn là Polime đã kết dẻo, được tạo thành từ những đơn chất, gọi là Monome. Trong quá trình chế tạo, một số phân tử Monome vẫn còn tồn tại và có thể hòa tan vào nước. Do đó, khi muối dưa hoặc cà, chất này sẽ có khả năng hòa tan vào nước muối. Tiếp đó, khi vào cơ thể, nó sẽ hòa tan trong máu, hòa tan vào tế bào và có nguy cơ gây ung thư. Ngoài ra, dư lượng chất phụ gia, chất tạo màu còn sót lại trong các thùng sơn cũng khiến cơ thể dễ nhiễm độc khi ăn phải chúng”, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh lý giải.
Để dưa, cà muối không trở thành “thủ phạm” gây hại cho sức khỏe, các chuyên gia tư vấn, đối với dưa muối, nên để khi dưa có màu vàng, có mùi thơm thì mới ăn. Trong trường hợp mua dưa muối bên ngoài, cần quan sát xem dưa được muối trong dụng cụ như thế nào, có đảm bảo vệ sinh hay không. Tránh mua dưa bị khú, có mùi lạ và màu bị xỉn. Theo nghiên cứu, khi dưa muối bị khú, nổi váng trắng thì lượng Nitrit sẽ tăng cao trở lại.
Trước khi muối dưa, phải rửa nguyên liệu và các dụng cụ để muối thật kỹ. Tốt nhất nên ngâm rau trong nước muối để tăng khả năng diệt khuẩn. Cần tạo môi trường lên men tốt và giữ gìn vệ sinh trong quá trình muối dưa, tránh sự xâm nhập của vi khuẩn có hại.Đối với cà muối, một “nguyên tắc” cần lưu ý là không ăn cà muối xổi khi chúng chưa đủ độ “chín” và vẫn còn cảm giác ngái trong miệng khi ăn. Bởi lẽ, chúng sẽ gây ngứa trong miệng, hơn nữa việc ăn nhiều cà muối như vậy sẽ tăng nguy cơ gây ung thư vòm họng. Bên cạnh đó, với các loại cà nén hoặc muối chua, không nên ăn cà đã bị nổi váng vàng hoặc nấm đen. Đây là dấu hiệu xuất hiện các vi khuẩn nấm độc hại (thường là nấm aspergilus flavor). Loại nấm này sản sinh ra một loại độc tố có tên là aflatocin. Theo nghiên cứu thì về lâu dài aflatocin có thể gây bệnh ung thư gan, tim, phổi và sản sinh ra một số chất độc hại khác.
Vì vậy, tốt nhất nên muối dưa, cà bằng vại gốm, sành hoặc sứ nhưng chọn loại không có nhiều hoa văn lòe loẹt. Hoặc có thể muối cà bằng nhựa màu trắng, có độ bền và độ dẻo, sản xuất từ nhựa PVC, đảm bảo chất lượng an toàn. Tuyệt đối không nên ăn cà muối xổi, dưa muối chưa “chín” hay ăn cà muối với mắm tôm, sẽ tạo điều kiện thuận lợi để sản sinh ra độc tố nitrosamine, tăng cao nguy cơ ung thư dạ dày.
Bà bầu không nên ăn cà muối
Ngay cả khi đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm thì cũng không nên ăn dưa muối, cà muối quá nhiều và liên tục.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, giá trị dinh dưỡng có trong dưa muối không nhiều. Nó chỉ cung cấp một số vitamin, đường bột và thành phần đạm cũng rất ít. Hơn nữa, dưa muối thường có vị mặn, ăn nhiều sẽ gây hại cho thận, tim và dễ dẫn đến tăng huyết áp. Do đó, người có bệnh tim, tăng huyết áp, bệnh thận, bệnh gan, viêm loét dạ dày không nên ăn dưa muối chua vì chúng chứa nhiều muối, men tiêu hóa cao, có thể gây ra những biến chứng bất lợi cho sức khỏe.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo, những người có hệ tiêu hóa không tốt, mắc các bệnh như xơ gan cổ trướng, viêm loét dạ dày... không nên ăn nhiều dưa, cà muối. Ngoài ra, người ốm hoặc vừa ốm dậy cũng cần hạn chế ăn. Người xưa thường có câu “1 trái cà bằng 3 chén thuốc”. Ý nói cà rất độc. Do đó, những người đang bị ốm nếu ăn cà vào sẽ làm tăng cảm giác mệt mỏi, khó chịu, khiến bệnh nặng thêm.
Bên cạnh đó, phụ nữ mang thai cũng nên kiêng món cà muối chua vì nó có nguy cơ ảnh hưởng đến hoạt động của tử cung, không tốt cho em bé trong bụng

5 nguyên do bất ngờ khiến bạn tăng cân

Khi cân nặng có vẻ tăng lên "bất thường" không có lý do rõ ràng, bạn nên khoan nghĩ đến chứng suy tuyến giáp. Có những nguyên do khác gây tăng cân mà có thể bạn đã không ngờ tới.
1. Rối loạn giấc ngủ: Thiếu ngủ bởi bất cứ lý do gì cũng có thể gây ra tăng cân. Thiếu ngủ ảnh hưởng đến hoocmon điều khiển tín hiệu đói và no, nên người thiếu ngủ cũng ăn nhiều hơn.

Ngoài ra, một nghiên cứu gần đây cho thấy người thiếu ngủ cũng thích ăn hơn. Và vì mệt mỏi, bạn hoạt động ít hơn, đốt ít calo hơn.

2. Trầm cảm: Người bị trầm cảm tăng cân vì nhiều lý do khác nhau. Có người ăn nhiều hơn để cải thiện tâm trạng. Một số khác bị ảnh hưởng đến hoạt động thể chất.

Thuốc trị bệnh cũng có thể gây tăng cân. Các loại thuốc gây tăng cân khác bao gồm thuốc chặn insulin, thuốc beta, và thuốc tránh thai.

Mất ngủ, rối loạn đau nhức, mãn kinh... đều là nguyên nhân gây tăng cân. Ảnh minh họa.

3. Rối loạn đau nhức: Bất cứ nguyên do nào gây đau mãn tính, ví dụ như viêm khớp, giãn cơ…, đều có thể ảnh hưởng đến cân nặng.

Người bị đau thường bị mất ngủ, kém hoạt động. Thuốc giảm đau, đặc biệt dành cho thần kinh, cũng có thể gây tăng cân.

4. Hội chứng Cushing: Rối loạn nội tiết gây ra thừa hoocmon cortisol có thể khiến trọng lượng tăng bất thường. Hội chứng này thay đổi cách phân phối trọng lượng cơ thể bạn, mặt bệnh nhân trở nên tròn trịa, bụng lớn dù tay chân nhỏ, teo cơ.

5. Mãn kinh: Tăng cân vào thời điểm này khá phổ biến. Những hoạt động, cách thức giữ cân từng hiệu quả trước đó có thể đã trở nên vô tác dụng. Một phần nguyên do này là vì hoocmon thay đổi tạo những cơn nóng người, ảnh hưởng giấc ngủ và gây tăng cân. Nhưng lý do chính là vì cơ thể đang chậm lão hóa dần dần làm quá trình chuyển hóa năng lượng chậm lại.

5 nguyên do không ngờ đang 'đầu độc' làn da

Dù đã cắt giảm đường, tinh bột, dùng các loại thuốc chữa mụn, tập thể thao để thư giãn, loại trừ độc tố nhưng bạn vẫn bị mụn thường xuyên. Tại sao lại như vậy?

1. Dị ứng thực phẩm mức độ thấp
Vấn đề về da kéo dài thường xuyên có thể được loại bỏ khi cắt giảm 5 loại thực phẩm dễ gây dị ứng nhất là đường, sữa, caffeine, rượu, gluten.

Bạn nên có một cuốn nhật ký ghi thật chi tiết những gì bạn ăn hàng ngày và tình trạng tiêu hóa, da của bạn để theo dõi, phát hiện nguyên nhân gây dị ứng.

Thay vì dùng những sản phẩm trị mụn quá mạnh, bạn nên dùng các loại dầu dịu nhẹ để tránh bị kích ứng.

2. Dùng sai kem đánh răng
Vài người thường hay bị mụn ở quanh miệng, và nguyên nhân hàng đầu là do kem đánh răng.

Kem đánh răng được tạo từ rất nhiều hóa chất và fluoride. Bạn nên chuyển đổi sang loại có thành phần tự nhiên hơn nếu bị dị ứng.


3. Rửa mặt khi đang tắm
Ngay sau khi rửa mặt sạch sẽ, bạn nên làm các công đoạn chăm sóc da cần thiết sau đó. Vài phút "bỏ trống" sau khi rửa mặt có thể gây hại vì da sau khi rửa mất tính kiềm, và nếu bạn không nhanh chóng cân bằng độ pH cho da khi ra khỏi phòng tắm, những yếu tố bên ngoài có thể ngay lập tức gây phản ứng sưng viêm.

4. Sống trong thành phố
Sự ô nhiễm có thể ảnh hưởng đến da bạn. Nếu không có một chế độ thanh lọc cơ thể từ bên trong đầy đủ, cơ thể bạn vẫn phải vất vả làm việc để thải loại độc tố.

Để giúp cơ thể thanh lọc độc tố nhanh hơn, bạn nên ăn chế độ ăn nhiều tính kiềm, thường xuyên dùng muối tắm, dùng các sản phẩm chăm sóc da có kẽm, vitamin E và C, omega-3,6,9.

5. Không thay đổi quy trình chăm sóc da trong thời gian dài

Da là một bộ phận sống và cần nhiều chất dinh dưỡng khác nhau, biến đổi theo thời gian. Mọi người thường có xu hướng trì trệ không chịu thay đổi khi nghĩ rằng mình đã chăm sóc da đúng đắn.

Bạn nên thay đổi cách chăm sóc da tùy theo mùa, dùng các loại chống oxy hóa, enzyme và acid khác nhau tùy theo môi trường khí hậu, thay đổi chế độ ăn theo mùa.

5 thực phẩm giúp giảm buồn nôn

Buồn nôn là triệu chứng nhiều người gặp khi say tàu xe, dị ứng, mệt mỏi… Tuy nhiên, vài loại thực phẩm có thể giúp ổn định bao tử, giảm buồn nôn, giảm đói…


Khi bị buồn nôn, bạn nên ăn từng phần nhỏ thức ăn có ít dầu mỡ để cơ thể thích ứng, hồi phục dần. Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày cung cấp cho cơ thể lượng calo và protein cần thiết mà không khiến bạn cảm thấy tồi tệ hơn.

1. Bánh quy, bánh mì, bánh nướng

Các loại thực phẩm nhạt rất tốt để bắt đầu ăn khi bị buồn nôn. Bạn nên tránh thức ăn chiên nướng, nhiều dầu mỡ, thức ăn ngọt. Các loại bánh mặn, bánh nướng có hể hấp thu acid trong bao tử, ngăn ngừa đau dạ dày. Các thực phẩm khác nên ăn là mì sợi, cơm, gà nướng, cá, khoai tây…

2. Rau

Giúp duy trì dinh dưỡng cần thiết, cung cấp protein và các dưỡng chất khác.

3. Trái cây

Các loại trái cây như táo, chuối có thể giúp ổn định bao tử. Trái cây có nhiều chất xơ, có thể thanh lọc cơ thể các hóa chất gây buồn nôn. Trái cây cũng có vị ngon chống buồn nôn, không khiến người bị buồn nôn thêm mệt mỏi khi ngửi phải.


Táo và chuối là hai loại trái cây có tác dụng làm giảm cảm giác buồn nôn rất hiệu quả. Hình minh họa.

4. Hạt, đậu

Các thành phần trong bơ đậu phộng cung cấp protein cần thiết cho cơ thể để dứt khỏi chứng buồn nôn. Các thực phẩm mặn có thể chấp nhận, ổn định dạ dày sau khi nôn.

5. Thức ăn lỏng

Người bị buồn nôn nên ăn loại này. Nước súp gà hay các loại súp khác có thể làm nhẹ các vấn đề của bao tử.

Dùng các loại nước uống lạnh như rượu gừng, nước chanh cũng giúp ổn định bao tử, cấp nước cho cơ thể. Trà gừng có thể giúp ích khi bao tử không ăn được thực phẩm rắn. Các loại kem cũng có thể có lợi.

Cách xử lý khi bị viêm da cơ địa

Viêm da cơ địa hay còn gọi là bệnh phát ban da, triệu chứng là tổn thương da khô kèm theo ngứa. Theo khảo sát, có tới 35% trẻ viêm da cơ địa có biểu hiện hen trong cuộc đời.

Theo BS CK2 Phạm Minh Tiến Hùng, BV Da liễu, đa số trường hợp bệnh viêm da cơ địa bắt đầu ở tuổi ấu thơ. Triệu chứng điển hình của bệnh là các thương tổn da khô kèm theo ngứa.

Do ngứa gãi nhiều mà da bị dày thêm, bệnh nhân càng ngứa và gãi gây nên vòng bệnh lý “ngứa-gãi” làm cho bệnh nặng hơn và có nguy cơ bị bội nhiễm vi trùng. Bệnh có yếu tố di truyền, gia đình và hay xuất hiện ở những người có bệnh dị ứng khác như hen, viêm mũi dị ứng.

Thực tế, các yếu tố làm bệnh khởi phát và nặng lên bao gồm: các dị nguyên trong không khí như các chất thải của rệp nhà, len dạ… Ngoài ra, một số thức ăn như trứng, sữa, lạc, đậu tương, cá… cũng làm tăng và phát nặng thêm bệnh này.

Mùa hay bị bệnh nặng thường là vào mùa thu đông, nhẹ vào mùa hè. Đồ len dạ của trẻ, của cha mẹ và thậm chí đồ này của chó mèo, đồ thảm hoặc đệm giường cũng làm cho bệnh nặng lên.

Để có thể sống chung với bệnh và cải thiện phần nào tình hình, người bệnh nên tránh chà xát, không gãi là một việc rất quan trọng. Bên cạnh đó dùng các thuốc bôi, thuốc uống chống ngứa cho bệnh nhân.

Cùng với đó, bôi kem dưỡng ẩm là việc làm rất cần thiết vì nó vừa có tác dụng chống khô da vừa có tác dụng tránh ngứa, hạn chế tái phát. Tuy nhiên cần lưu ý, kem dưỡng ẩm phải được sử dụng hằng ngày và dùng lâu dài sau khi triệu chứng đã được cải thiện.


Viêm da cơ địa cấp tính: Cần đắp ẩm thương tổn và bôi kem corticoit+ kháng sinh. Cho kháng sinh uống để chống tụ cầu trùng vàng trong trường hợp bội nhiễm. Kháng histamin chống dị ứng và chống ngứa.Đối với trẻ em, cha mẹ không dùng đồ len dạ trực tiếp vào da của trẻ, cha mẹ và những người chăm sóc trẻ cũng cần tránh dùng đồ len dạ khi tiếp xúc với trẻ.

Viêm da cơ địa bán cấp và mạn tính được điều trị bằng các thuốc có tác dụng làm ẩm da bằng kem bôi hoặc sữa tắm có kem. Thuốc corticosteroid rất có hiệu quả đối với viêm da cơ địa nhưng lại gây nhiều tác dụng phụ nguy hại nếu dùng lâu dài, do vậy cần có chỉ định chặt chẽ.

Ngoài ra, các thuốc chống viêm khác không phải corticosteroid như tacrolimus có thể thay thế corticosteroid mà không gây các tác dụng phụ như thuốc này và có thể dùng lâu dài, thuốc có thể chống viêm và chống ngứa.

Vì viêm da cơ địa là bệnh khó trị và dễ dàng tái phát tùy theo điều kiện môi trường nên việc điều trị viêm da cơ địa cần rất cẩn trọng, có sự hợp tác rất chặt chẽ giữa thầy thuốc và người bệnh. Còn đối với trẻ nhỏ là sự hợp tác giữa cha mẹ trẻ với thầy thuốc.

Đừng đối xử “tệ” với thận!

Suy thận khiến cơ thể bị “ngộ độc” liên tục từ bên trong. Cách tốt nhất để đừng suy thận là bảo vệ trái (quả) thận khi nó còn khỏe.

Với khoảng 2 triệu đơn vị nhỏ li ti có tên là cầu thận, nhiệm vụ chính của trái thận là lọc máu bằng cách thải phế phẩm trong máu qua đường tiểu và giữ lại cho cơ thể chất còn dùng được. Nếu vì lý do nào đó, chẳng hạn như chấn thương, viêm tấy, xuất huyết, bội nhiễm… khiến phần này không thể vận hành như mong muốn thì các chất thải như urê, creatinin, axít uric… tích lũy trong máu rồi vượt quá định mức bình thường. Suy thận khi đó thành hình. Lúc này, nạn nhân chỉ còn trông mong vào chiếc máy lọc thận.

Mối nguy chạy theo lời đồn

Thận thường bị đồng hóa với chức năng tiểu tiện. Đúng nhưng chỉ phản ánh một phần rất nhỏ về khả năng đa dạng của trái thận. Thông qua chức năng bài tiết phế phẩm và tái hấp thu dưỡng chất, thận không ngừng lọc máu và điều chỉnh lượng nước trong cơ thể. Bên cạnh đó, thận tham gia tiến trình biến dưỡng sinh tố D để chất vôi nhờ đó ở lại trong mô xương thay vì thất thoát qua đường tiểu. Thận đồng thời phóng thích nhiều nội tiết tố quan trọng như erythropoetin để tạo hồng cầu, renin để điều chỉnh huyết áp… Chính vì thế mà bệnh thận không chỉ dẫn đến rối loạn chức năng tiểu tiện mà còn mở ngỏ cho cao huyết áp, thiếu máu, bệnh gút…!

Có thể nói, bối cảnh y tế ở xứ mình chính là các yếu tố đòn bẩy cho bệnh thận nhưng lại ít khi được lưu ý đúng mức. Đó là: Viêm cầu thận cấp không được điều trị đến nơi đến chốn, phần lớn ở trẻ con vùng sâu, vùng xa; đái tháo đường không được phát hiện vì thiếu biện pháp tầm soát hoặc tuy đã biết nhưng không được điều trị đúng bài bản; lạm dụng thuốc giảm đau do tự chẩn đoán không cần thầy thuốc lại thêm mua thuốc bất cần toa; đáng báo động là tình trạng bệnh nhân thay vì dùng thuốc đặc hiệu lại chạy theo lời đồn kiểu “uống cây thuốc gì đó hết luôn bệnh đái tháo đường”.

Bệnh thận ít khi có dấu hiệu báo động trước khi đi đến giai đoạn suy thận, hay nếu có lại mơ hồ khiến bệnh nhân và thậm chí cả một số thầy thuốc cũng thờ ơ với trái thận. Quả là đáng tiếc vì việc kiểm soát chức năng thận lại tương đối đơn giản với phương tiện chẩn đoán hiện nay.

Tự mình hại thận

Thận không vô cớ bỗng suy trong ngày một ngày hai. Trái lại, đó thường là hậu quả do việc đối xử không công bằng với trái thận, thể hiện qua nếp sinh hoạt:

- Mạnh miệng với rượu bia, thuốc lá.

- Dùng thuốc giảm đau thường hơn cơm bữa.

- Không theo dõi huyết áp định kỳ. Không điều trị đến nơi đến chốn mà chỉ dùng thuốc theo kiểu mỗi tháng vài ngày.

- Quá hạp khẩu với chất đạm động vật trong chế độ dinh dưỡng thường ngày. Tự đầu độc bằng phốt-phát trong nước ngọt có gaz, thịt xông khói, lạp xưởng, sữa đặc có đường…

- Ăn quá mặn mà quên uống nước cho đủ trong bữa ăn, trong giờ làm việc; không uống bù nước khi đổ mồ hôi. Uống nước không đủ 2,5 lít/ngày vì định kiến uống nhiều hại thận hoặc vì sợ tiểu đêm.

- Không tầm soát đường huyết và mỡ máu. Đừng quên 25% suy thận là di chứng của bệnh đái tháo đường, 40% là do xơ vữa mạch máu. Béo phì nhưng không chịu vận động để giảm cân.

Biết là nếu không may mất đi một trái thận thì người ta vẫn có thể sống đến cuối đời với trái thận còn lại nhưng nói thế không có nghĩa là ỷ y theo kiểu mất một còn một. Trái lại, hễ thận suy thường suy cả hai. Đoạn trường ai có qua cầu mới hay! Ai chưa biết suy thận khổ đến thế nào xin thử hỏi người phải vài ngày lọc thận một lần. Bên cạnh gánh nặng tài chính, lọc thận chỉ là giải pháp chữa cháy. Ấy thế mà khi bàn chuyện phòng bệnh, chẳng mấy ai nghĩ đến trái thận một đời tận tụy.

Ai nên khám thận?

Nên khám thận khi phát hiện các dấu hiệu dưới đây:

- Đau lưng âm ỉ ở vùng bẹ sườn dù không vận động nặng. Cơn đau quặn lan xuống bọng đái dù không mắc tiểu. Tiểu ra máu.

- Nặng mí mắt khi thức dậy. Mắt quầng thâm dù ngủ đủ. Phù mắt cá dù ngồi yên nhiều giờ. Tê bàn tay, bàn chân.

- Biếng ăn kéo dài. Buồn nôn không liên quan đến bữa ăn. Hôi miệng.

- Đau đầu sau vài giờ làm việc. Mệt mỏi dù không lao tâm lao lực.

- Ngứa ngoài da dù đã dùng thuốc chống dị ứng. Rụng tóc, gãy móng tay.